UX Tasarım için Persona’nın Önemi

Türkçede Kullanıcı Deneyimi tasarımı olarak kullanılan UX tasarım, adından da anlaşılacağı üzere odak noktasına kullanıcıyı koyar ve kullanıcının ürünle etkileşimini iyileştirme amacıyla yapılır. Bu kısa tanımlama dahi göstermektedir ki tasarım süreci başlamadan kullanıcının detaylı bir şekilde analiz edilmesi zaruridir. Bu noktada da devreye persona kavramı girer. Yazımızda UX tasarım için persona’nın önemine değineceğiz. Öncesinde, bilmeyenler için persona’nın ne olduğuna değinmekte fayda var:

Persona Nedir, Nasıl Oluşturulur?
NE?

Persona, bir kişiyi tanımlayan bütün özelliklerin belirlenmesiyle oluşturulmuş ideal müşteri profilidir. UX tasarımın bir aracı olarak kullanılan persona, bir işletmenin müşteri nezdinde karşılık göreceği, yani gerçek kullanıcılara hizmet eden üretimler yapmasına ve dolayısıyla yeni müşteriler kazanma amacına hizmet eder. Mevcut durumuna ve bağlama göre, yaşam döngüsü boyunca sürekli güncellenebilen persona, geleceğe değil, şu ana odaklanır

Persona, empati kurularak yaratılan hayali bir karaktertir. Her ne kadar “hayali bir karakter” olarak değerlendiriliyor olsa da tamamen gerçeği yansıtmak zorundadır. Yani, kurgusal bir tahminden uzak, gerçek verilere dayandırılarak yaratılmış olmalıdır.

Persona, Tasarım Odaklı Düşünme çalışmalarının ikinci aşamasında (tanımlama), yani, tasarım sürecinin erken döneminde oluşturulur ve sonraki tüm aşamalarda kullanılır.

NASIL?

Persona’yı oluşturmak için belirli adımlar takip edilmelidir:

  1. Atılması gereken ilk ve en önemli adım, veri toplamaktır. Doğrudan kaynağından, mevcut ve potansiyel müşteriden toplanacak bu veriler, kullanıcıların motivasyonlarını, beklentilerini, görevlerini, hedeflerini, kişisel özelliklerini vs. yansıtacak özellikte olmalıdır. Veri toplamak için sahaya inmek en doğru tercihtir. Kullanıcı ile yapılacak görüşmeler ya da onların gözlemlenmesi yoluyla mümkün olduğunca fazla veri toplanmalıdır. Herhangi bir nedenden sahaya inilemiyorsa web analizleri ya da müşteri destek hattıyla yapılan görüşmelerden de yararlanılabilir. Persona’yı sınırlı sayıda ya da gerçek dışı/basmakalıp müşteri verileriyle oluşturmak, işletmenin geniş bir hedef kitleye ulaşmasına engel olabilir.
  2. İkinci adımda ilk adımda toplanan veriler analiz edilmeli; benzer özellikler sergileyen kişiler bir grup altında toplanmalı, kalıplar bulunmalıdır. Daha sonra veriler; kullanıcı hedefleriyle, davranış kalıplarıyla ve hem evrensel hem özel ihtiyaçlarla uyumlu hâle getirilmelidir.
  3. Üçüncü ve son adımda ise hayali karakter gerçek bir insan gibi düşünülerek açıklamalarıyla birlikte tanınmalıdır. Bu sayede persona ile empati kurmak mümkün hâle gelir. Karakterin gerçekte karşılık bulması için açıklamalara ve kurgusal kişisel ayrıntılara ihtiyaç duyulur. Persona’lar, bir ya da iki sayfalık belgelerle sunulur. Bu persona belgesi içerisinde genellikle; fotoğraf, isim, demografik özellikler, kişilik parçaları, beceriler, açıklama, hedefler, ihtiyaçlar, hayal kırıklıkları ve problemler yer alır.
Persona, UX Tasarıma Nasıl Hizmet Eder?

UX tasarımın temel ilkelerinden biri, hedef kitlenin iyi bir şekilde tanımlanmasıdır. Yani, “Bu tasarım kimin için yapılıyor?” sorusunun net bir şekilde ortaya konması önemlidir. “Hedef kitle” ya da “hedef grup” tüm özellikleriyle tek bir seferde tanımlanamayacak kadar geniş bir insan topluluğunu ifade eder. Bu nedenle hizmet verilmek istenen grubu temsil edecek, başka bir deyişle arketip persona’lara, tasarıma yön vermeleri için ihtiyaç duyulur.

Persona sayesinde tasarım ekibi, empati kurarak kullanıcıların beklentilerini, endişelerini, motivasyonlarını vs. öğrenir ve böylelikle ihtiyacı tam olarak karşılayacak ürünler üretebilir. Ayrıca, tasarım ekibinde odaklanma sorunu da yaşanmaz. Tasarımcılar bir persona ile ne kadar çok etkileşime girerse üretimlerini o denli kusursuzlaştırabilirler.

Persona, tasarım ekibi üyelerinin “bence” ile başlayan cümlelerini de ortadan kaldırır çünkü ortada gerçek bir kullanıcı örneği ve onun belirlenmiş özellikleri vardır. Bu nedenle toplantılarda “Ahmet görsel bütünlüğe ziyadesinden fazla önem verdiğinden bu alanda farklı bir renk kullanmamız mümkün değil.” benzeri nesnel yorumlar duyulur.

Persona, tasarımların eşsiz hâle gelmesine, tasarımın yanı sıra iş ya da pazarlama kararlarının verilmesinde ve ürün vizyonunun anlaşılmasında da işe yarar.

Son bir not: İşletmelere kattığı tüm bu olumlu değerlerin yanı sıra persona, tasarımcıların özellikleri önem sırasına göre belirlemede tek başına kullanılamaz. İşletme hedefleri ile ihtiyaçları da kullanıcılarınki kadar değerlidir. Yapılması gereken, iki tarafı da dengede tutacak çalışmalar yürütmektir.

 

UX tasarımda kullanılan güçlü araçlardan persona, tasarım sürecinin karmaşıklığını ortadan kaldırarak iyi bir UX oluşturulmasına katkıda bulunur. Dolayısıyla şirketlerin günümüz dünyasında geçer akçe olan kullanıcı deneyimine odaklanarak rakiplerini geride bırakacak ürünler tasarlamasına da.

UX tasarımın ve personayla ilgili Makers Türkiye’nin eğitimlerinden yararlanabilirsiniz. Detaylı bilgi için lütfen bize ulaşın.

 

 

Kaynaklar

https://medium.com/@ergomania_UX/the-ultimate-guide-to-creating-personas-and-how-to-use-them-to-enhance-your-business-1066b0d1f50b

https://blog.adobe.com/en/publish/2017/09/29/putting-personas-to-work-in-ux-design-what-they-are-and-why-theyre-important.html#gs.msk3fa

Size ulaşmamız için aşağıdaki formu doldurun.


bir yorum bırakın