UI ve UX Tasarımları Arasındaki Farklar Nelerdir?

Dijital ürün tasarımı söz konusu olduğunda karşımıza çoğunlukla karıştırılan iki terim çıkıyor: UI tasarım ile UX tasarım. Kuvvetle muhtemel ki dijital ürünün şekli verilmiş son hâli her iki tasarımı da bünyesinde barındırdığından bu anlam karmaşası yaşanıyor. Bu yazımızda, dijital ürünün sınırları içerisinde kalarak UI ve UX tasarım nedir, sorusunun yanıtlarına yer verecek; UI ve UX tasarımları arasındaki farkların neler olduğunu açıklayacağız.

UI ve UX Tasarım Nedir?

UI, User Interface; UX ise User Experience kelime gruplarının kısaltmalarıdır. Sırasıyla Türkçe karşılıkları Kullanıcı Arayüzü ve Kullanıcı Deneyimi olan bu ifadeler, dijital ürün tasarımında sıklıkla karşımıza çıkmaktadır.

UI Tasarım (UI Design)

UI tasarım, yani Kullanıcı Arayüzü tasarımı, en kısa tanımıyla bir ürünün görsel olarak ortaya çıkarıldığı tasarımdır. Söz konusu dijital ürün olduğundaysa UI tasarım için insan-bilgisayar etkileşimlerinin temel unsuru olduğu söylenebilir. Kullanıcının ilgisini çekecek, onu duygusal tepki vermeye itecek her detay, UI tasarımın bir parçasıdır. Örneğin bir web sitesinin kullanıcısını açılış sayfasında nasıl bir görselle karşılayacağı, metinlerin veyahut onay kutularının sitedeki konumu ya da video kullanılıp kullanılmaması gibi unsurlar UI tasarım kapsamına dâhildir. Diğer bir ifadeyle tüm detayların belirli bir düzende işleyişini sağlamak, UI tasarımcısının sorumluluk alanındadır.

Bir UI tasarımcısının, estetik anlayışa sahip olması, bu yetisini ise hedef kitlesini araştırdıktan sonra sonuçları gözeterek ortaya koyması gerekir. UI tasarım yapılırken temel amaç ise ürünün insanlar tarafından etkili bir şekilde yönetilmesini sağlamak olmalıdır.

Başarılı bir UI tasarımından söz edilebilmesi için tasarımda şu ölçütlerin varlığının kontrol edilmesi gerekir: Netlik, aşinalık, tutarlılık, affedicilik ve verimlilik.

  • Netlik: Tasarımın tüm unsurları nettir. Kullanıcıların belirli birimleri çözümlemesi beklenmez.
  • Aşinalık: Tasarım, etkileşim anında kullanıcının önceki bilgilerini (deneyimlerini) kullanmasına izin verir.
  • Tutarlılık: Tasarımın tamamında, kullanıcıların kullanım modellerini tanımasına olanak sunan bir uyum söz konusudur.
  • Affedicilik: Başarılı bir tasarımdan kullanıcı hatalarını bağışlaması beklenir.
  • Verimlilik: Tasarım, minimum girdi ile maksimum çıktı alınacak özellikte olmalıdır. Kısayol komutları, örneğin, bu özelliğin bir parçasıdır.

UX Tasarım (UX Design)

Kullanıcı Deneyimi tasarımı, UX Tasarım, en genel tanımıyla bir şirket ve hizmetleri/ürünleri ile müşteriler arasında bağ kurma sürecidir. Don Norman tarafından 90’lı yıllarda kullanılmaya başlayan UX tasarım terimi, etkileşimin tüm yönlerini kapsar. Tasarım sürecinde etkileşim her yönüyle araştırılır ve tasarım, araştırma sonuçlarına göre geliştirilip iyileştirilir. Tasarımın tamamlanmasıyla da ortaya kullanımı ya da anlaşılması zor olmayan, etkileyici kullanıcı deneyimine olanak sunan değerli bir ürün çıkar.

Anıldığı gibi UX tasarım süreci, detaylı araştırmayla başlar. Bu araştırma kapsamında hedef kitlenin ihtiyacı, karakteristik özellikleri, duyguları, hedefleri vs. belirlenir. UX tasarımcısı, sonuçlar doğrultusunda harekete geçerek kullanıcı deneyimini odak noktasına koyan çalışmasına başlar.

Designing for Emotion adlı yapıtında Aarron Walter, kullanıcı ihtiyaçlarından meydana gelen bir piramide yer vermiştir. İşbu piramit, UX tasarım kararlarının nasıl alınması gerektiği noktasında UX tasarımcılarının yol göstericisi hâline gelmiştir. Walter, Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi fikrini, web tasarım sürecine uyarlamıştır:

Maslow Ve Walter piramitleri

Buna göre piramidin en altında “fonksiyonel” bulunur; piramidin tepesine doğru ise sırasıyla “güvenilir”, “kullanılabilir”, “eğlenceli”.

UX ve UI Tasarımlarını Birbirinden Ayıran Etmenler

Ürün tasarımı noktasında birbiriyle örtüştükleri doğru olsa da UI ve UX’i birbirinden ayrıştıran unsurlar vardır. Bu doğrultuda denilebilir ki aralarında yakın bir ilişki olsa da hizmet ettikleri roller birbirinden farklıdır.

Daha net kavranması için işlevsellik bakımından ele alınacak olursa UI tasarımda ürünün nasıl göründüğü, UX tasarımda ise ürünün nasıl kullanıldığı önemlidir. Yani, UI tasarım bir çıktı olarak değerlendirilirken UX tasarım bir süreçtir. Rolleri ayrı olsa da birinin eksikliğinde ortaya başarılı bir ürün çıkarılamayacağı açıktır.

Aralarındaki Farklar:

  • Arayüzleri UI tasarım görsel açıdan daha iyi bir hâle getirirken UX tasarım kullanışlı bir hâle getirir. Örneğin bir web sitesinin bir bakışta ziyaretçisini etkilemesini UI tasarım sağlarken sayfaları arasında rahat/kolay dolaşmayı UX tasarım sağlar.
  • UI tasarım, yalnızca arayüzle ilgilidir. UX tasarım ise arayüzün yanı sıra ürünler ve hizmetler süresince de ortaya çıkar.
  • Tasarımlar, prototipleme için birbirinden farklı kullanıma sahiptir. UI tasarımın odağında uygunluk varken UX tasarımda mantık daha ön plandadır. Bu durum, UI tasarımcılarının arayüze, UX tasarımcılarının arka plana odaklanmasından kaynaklanır. Bu doğrultuda denilebilir ki UI tasarım duygusal bağlar kurarken UX tasarım kullanıcının hedefine ulaşmasını kolaylaştırır.
  • Prototip aşamasındaki tasarımlar karşılaştırıldığında UI tasarımların çok renkli, UX tasarımların ise siyah, beyaz ve gri olmak üzere üç renkten oluştuğu görülür. Bu ayrım, örneğin, simge çubuklarında rahatlıkla görülebilir. UI tasarımlarda çubuğun gerçekçi hâle getirilmesi için harcanan enerji açıkça ortadadır. UX tasarımlarda ise tıklama öncesi ve sonrası olmak üzere renk değişikliği yapılması yeterli görülür.
  • Farklı rollere hizmet ettiklerinden UI ve UX tasarım yaparken tasarımcıların kullandıkları araçlar da birbirinden farklı olmak durumundadır. UI tasarımlar için örneğin Flinto, Principle, InVision; UX tasarımlar içinse örneğin Mockplus, Axure, Balsamiq gibi programlar tercih edilir.

Size ulaşmamız için aşağıdaki formu doldurun.


bir yorum bırakın