Takım Yönetimi ve Olgunluk; Tuckman Modeli

Proje yöneticisinin doğru stratejiler uygulaması ve neticeye ulaşması, büyük oranda iyi bir ekip çalışması ile doğru orantılıdır. Tam olarak bundan dolayı projeyi yöneten kilit kişilerin ekip dinamikleri ve davranışlarını doğru bir şekilde analiz etmeleri gerekir. Psikoloji alanında profesör olan Bruce Tuckman’ın “proje yönetiminde ekip yönetimi” kapsamında geliştirdiği model, bu anlamda oldukça verimli bir model olarak ele alınmaktadır.

Proje takımlarının problemlerle ne şekilde yüzleşmeleri gerektiğini, takım olgunluğu noktasında nasıl bir yol izlemeleri gerektiğini detaylı olarak açıklayan Tuckman modelini bu içeriğimizde Makers Türkiye olarak sizler için detaylı şekilde ele aldık.

Tuckman Modeli Hakkında

Ekibi oluşturan üyeler arasındaki iletişimi güçlendirmek ve gerekli olan güvenin sağlanabilmesi, proje yöneticilerinin en önemli görevleri arasındadır. Bu tip noktalara özellikle projenin erkek bir döneminde dikkat edilmesi, bir temel oluşturabilmek adına çok önemlidir. Siz de Tuckman modelini doğru bir şekilde anlayarak ve uygulayarak başarılı ve sonuç odaklı bir proje ekibi yaratabilirsiniz. Bütün proje ekiplerinin yolculukları boyunca kendilerine ait dinamikleri söz konusudur. Bu nedenle proje ekiplerinde gelişim süreçleri görece daha yavaş olabilir ve hatta durma noktasına dahi gelebilir.

Tuckman modeli temel olarak 5 ayrı safhadan meydana gelir.  Bir eğitim psikologu olan Tuckman’ın geliştirdiği model, “takım geliştirme modeli” ismiyle de bilinir. Tuckman modeli ilk olarak 1965 senesine yayınlandı. İlk başta 4 bölüm olarak yayınlansa da kısa bir süre sonra beşinci safha olan “Erteleme” bu modele dahil oldu. Aradan geçen bunca zamana rağmen söz konusu modelin pek çok sektörde verimli bir şekilde kullanıldığını görüyoruz. Ekiplerin ne şekilde gelişim gösterebileceği, nasıl doğru yöntemlerle sonuca etkili bir şekilde ulaşabileceğine dair çok önemli doneler sunmaktadır.

Model, esasen ekiplerin potansiyellerini tam anlamıyla ortaya çıkarmalarına yardımcı olur. Bir amaç doğrultusunda bir araya gelmiş olan ekiplerin, mutlak suretle Tuckman modelinde bahsi geçen bu aşamalardan geçmesi gerekir. Tuckman’ın takım geliştirme modelini oluşturan 5 aşamayı inceleyelim.

Forming (Oluşum)

İyi bir ekip çalışması için başlangıç aşaması kritiktir. Forming adı verilen bu aşamada ekip üyelerinin birbirlerine dair pek bir fikri yoktur. Bu nedenle de bireysel davranma eğilimleri bu aşamada daha baskındır.  Bunun da temel nedeni, ekip üyelerinin daha henüz tam manasıyla görevleri hakkında bilgi sahibi olmamalarıdır. Tam da bu noktada projenin yöneticisi olan kişi çok daha aktif bir rol üstlenmeli ve görev paylaşımına dair hamleler gerçekleştirmelidir.

Burada iyi bir oryantasyon düzenlenmesi, etkili bir başlangıç için gereklidir. Ortak takım değerleri dışında ortak görev ve hedefler de bu aşamanın kapsamına dahildir. Forming aşaması oluşturma ya da şekillendirme gibi isimlerle de anılır.

 Storming (Fırtına)

Tuckamn modelinin ikinci aşaması olan Storming (fırtına) ekip üyelerini artık yavaş yavaş tanımaya başladığınız dönemdir. Bu süreçte belli yanlış anlaşılmalar söz konusu olabilir, bunlar oldukça doğal olarak karşılanmalıdır. Storming aşamasında kontrolün kaybedilmesi ekibe dair motivasyonu aşağı çekebilir. Bu nedenle problemlerin çözümüne ilişkin atılan ortak adımlar, takım üyeleri arasında bir bağ ve güven köprüsü oluşturacaktır.

Söz konusu aşamanın toplam süresi; ortaya çıkacak olan tartışmalara, ekibin beraber yola devam edip etmeme konusundaki isteğine ya da projenin içeriğine bağlıdır. Bu aşama aynı zamanda çatışma yönetimi anlamında da önemli fırsatlar sunar. Yöneticiler, ekiplerden verimli geri bildirimler alır ve farklı kişi profillerini kolayca keşfetme şansı bulur.

Norming (Düzen)

Norming aşamasında ekip üyeleri birlikte çalışma konusunda önemli bir yol almaya başlamıştır. Bu süreçte zaman zaman yine çatışmalar oluşsa bile ekip genel anlamda çok üretkendir. Yani takımda yer alan üyeler artık birbirini benimsemeye ve kabul etmeye başlamıştır. Bu sayede de ekip hedeflerine ulaşmak için kolektif şekilde hareket edebilmektedir. Norming aşamasında proje yöneticilerinin bir nebze geriye çekilmesi ve üyelerin inisiyatif almalarına alan oluşturması gerekir.

Bu basamakta fırsatlar kolay bir şekilde avantaja dönüşebilmektedir. Norming aşaması aynı zamanda “birlikte çözüm bulma aşaması” olarak da geçmektedir. Takımdaki amaç bu aşamada çok daha net bir hal almaya başlar. İlerlemek adına belli tavizler verilebilir. Norming basamağında ekipler; beraber karar verme, ortak hedefte buluşma, proaktif planlar yapma gibi konularda somut şekilde ilerlemeler sağlar.

Performing (Çalışma)

Tuckman basamağında oldukça özel bir yerde duran performing aşamasında çatışmalar artık yok denecek kadar azalmıştır. Takım üyeleri sorumluluk alarak problemleri bizzat çözebilir. Projenin yöneticisi, yeni ve yaratıcı fikirleri desteklemelidir. Öte yandan yeterli şekilde bilgi paylaşımı yapılıp yapılmadığını sürekli olarak denetlemelidir. Tuckman Takım Geliştirme Modeli içinde dördüncü sırada yer alan performing, ekip oluşturma sürecinin en verimli halkasıdır.

Eğer bir ekip söz konusu projede bu noktaya kadar gelebilmiş ise birbirlerine gerçek anlamda güven duyabilirler. Ekibin işleme mantığını yağlanan bir makineye benzetmek mümkündür. Performing aşaması aynı zamanda konsantrasyon basamağıdır. Bir bakıma takım üyeleri takımın hedefine ulaşması adına kendini adar. Ekip üyeleri bu aşamaya gelebilmeleri sayesinde; öz eleştiri yapabilme, sorumluluk alma, çatışmalarını yönetme, bağlılıklarını gösterme gibi konularda gelişim göstermektedir.

Adjourning (Çözülme)

Adjourning ya da bir başka ifadeyle çözülme/erteleme aşaması, Tuckman ekip gelişim modeline sonradan dahil olmuş bir safhadır. Bu kısımda artık proje neticelenmiştir. Takım oluşturma sürecinin son aşaması olan çözülme aşaması, bazı kaynaklarda deformasyon aşaması olarak da geçer. Bu aşamada proje sonuçlandığı için ekip üyeleri dağılmaya başlar. Geleceğe dair bazı kaygılar ortaya çıkabilir. Bu değişiklik, ekip üyeleri arasında bir tehdit ya da güvensizlik gibi algılanabilir. Çözülme aşaması, bu nedenle ekip üyelerinin en zayıf noktalarını tanıyabilmek adına önemli bir aşama olarak kabul görür.

Yıllardır başarılı bir şekilde uygulanan Tuckman Takım Geliştirme Modeli konusunda profesyonel bir destek almak adına danışmanlık ve eğitimleri desteği veren uzmanlarıyla fark yaratan Makers Türkiye ile iletişime geçebilirsiniz.

Size ulaşmamız için aşağıdaki formu doldurun.