Six Thinking Hats Nedir?

Yaratıcı düşünme tekniklerinden biri olan Six Thinking Hats hakkındaki tüm detaylar bu yazıda:

Türkçede Altı Düşünme Şapkası ve Altı Şapkalı Düşünme olarak kullanılan Six Thinking Hats, 20. yüzyılın son çeyreğinde, 1985 yılında Maltalı Edward de Bono tarafından öne sürülen bir yaratıcı düşünme tekniği olup Bono’nun kaleme aldığı, teknikle aynı isimdeki kitapla birlikte yaygınlaşmıştır.

Six Thinking Hats tekniğinden düşünce ile önerilerin sistematik, düzenli ve uyumlu bir biçimde ortaya konması, toplantıların daha verimli bir şekilde geçirilmesi, bir konunun farklı açılardan ele alınabilmesi ve hem grup hem de bireysel olarak kararların daha hızlı alınabilmesi için faydalanılmaktadır. Six Thinking Hats tekniği, özellikle şirketlerin karşılaştıkları ya da karşılaşmaları muhtemel problemlerin çözümünde birden çok fikrin ortaya çıkarılmasına katkıda bulunur.

Yenilikçi kurumlarda gerçekleştirmiş olduğumuz Six Thinking Hats tekniğinin de dahil olduğu Eleştirel Düşünme, Yaratıcı Düşünce ve İnovatif Zihniyet workshoplarımıza ekipleriniz ile katılın, kurumunuzu Geleceğe Hazır Çalışan Programımıza dahil edelim. Detaylı bilgi için size ulaşalım.

Six Thinking Hats Tekniğinin Uygulanışı

Six Thinking Hats tekniğinin uygulanışı, grup üyelerinin her birinin rol oynaması esasına dayanır. Ortada gerçek bir şapka olmamasına rağmen, her biri olaya ya da duruma farklı açıdan yaklaşmaya olanak sunan hayali şapkalar grup üyeleri tarafından takılır. Tekniğe adını veren şapkalar, hayalde canlandırmayı kolaylaştırmak adına altı ayrı renktedir (beyaz, siyah, kırmızı, mavi, sarı ve yeşil) ve her birinin farklı bir özelliği vardır.

Teknikte kullanılan sembolik şapkaların işlevleri ve kullanılış amaçları:

Beyaz Şapka

Tarafsızlığın, objektifliğin rengine sahip olup güncel bilgiyi temsil eder ve bu nedenle olgu ile rakamların tüm yönleriyle, doğru bir şekilde açığa çıkarılmasını kolaylaştırır. Ayrıca boşlukların belirlenmesinde de etkilidir. Şapkayı takan ekip üyesi, tıpkı bir dedektif rolüne bürünerek bilgi toplar, yalnız topladığı bu mevcut bilgileri ele alır, analiz eder, gerçeklere odaklanıp net ifadelerde bulunarak ortaya sayısal ispatlar koyar. Bu role bürünen kişi, kendisine yöneltilen sorulara rasyonel bilgilere dayanan cevap verdiğinden ön yargılarını, öznel görüşlerini, duygularını ve deneyimlerini oyun dışında bırakır. Beyaz şapkayı takan kişi problem çözme için veri toplarken birtakım sorulara yanıt aramalıdır (İlgili konudaki bilinenler ve bilinmeyenlerin neler olduğu, bu durumdan neler öğrenilebileceği, problem çözümü için ne tür bilgilerin gerekli olduğu ve mevcut bir çözüm olup olmadığı gibi).

Siyah Şapka

Karamsarlığın, kötümserliğin rengine sahip olup olumsuz yöndeki (negatif) düşünceleri ve yargıyı temsil eder. Siyah şapkayı takan ekip üyesi, karamsar bir bakış açısıyla eleştirel yargılarda bulunarak ilgili durumla ilgili olası tehlikeleri, ortaya atılan fikirlerdeki açıkları/kusurları ya da bir şeyin neden işe yaramayacağını bulmaya çalışır. Yapılan, mantıklı bir yargılamadır ve bu nedenle yüzeysellikten kaçınarak olay ya da durumların derinine inilir. Felaket senaryoları üretilmesine yol açsa da beklenmedik durumlarla karşılaşıldığında ne yapılması gerektiğinin belirlenmesi adına kullanılan etkili bir araçtır. Siyah şapkayı takan ekip üyesi sadece yargıda bulunmakla kalmaz, aynı zamanda hedeflere ulaşılması için gereksinim duyulan kaynakları da belirler. Siyah şapka takıldığında örneğin, “Bu fikir, durum, olay vs. nasıl başarısızlıkla sonuçlanabilir?”, “Fikrin, durumun ya da olayın kapatılamayacak kusurları nelerdir?”, “Gelecekte doğuracağı riskler nelerdir?”, “İşe yarar hâle getirilmesi adına gerekli beceri ve kaynak mevcut mu?” gibi sorulara yanıt aranır.

Kırmızı Şapka

Duyguların rengine sahip olup gerekçe gösterilmesine lüzum duyulmayan ifadeleri temsil eder. Kırmızı şapkayı takan ekip üyesi olay, durum ya da öne sürülen fikirler karşısında sezgisel tepkiler verir, öfke, tutku vb. duygularını dinleyerek eylem planları/teklifler önerir. Kırmızı şapka, bu özellikleriyle beyaz şapkanın tam karşısında yer alır; taraflı ve subjektif bilgileri açığa çıkarır. Bu şapkayı takan kişinin ekip üyelerinin duygularını araştırması, sezgisel iç görüden haberdar olması, muhtemel eksikliklerin ya da zayıflıkların belirlenmesinde içgüdülerini dinlemesi, fikirlerin güçlü yanlarını açığa çıkarması ve iç çatışmaları görmesi beklenir. Kırmızı şapka soruları, örneğin, “İlgili problemi çözmenin yolları hakkında duygularım ya da içgüdüm neler söylüyor?”, “Çözüm için seçilen yol hakkındaki duygularım neler?”, “Sezgisel olarak doğru bir çözüm olduğuna inanıyor muyum?” gibi olabilir.

Sarı Şapka

Güneşin rengine sahip olup olumlu görüşü temsil eder. Coşkuyu, iyimserliği, yapıcı düşünmeyi, faydaları ortaya çıkarmayı sağlayan sarı şapka, bu özellikleriyle siyah şapkanın tam karşısında durur. Sarı şapkayı takan ekip üyesi sınırlara takılmaksızın konu, olay ya da fikirle ilgili avantaj yaratmaya çabalar, fırsatları ya da faydaları belirlerken de mantığını kullanır. Sarı şapka takıldığında örneğin, “İlgili soruna hangi yolla yaklaşılırsa en uygun davranış olur?”, “Bu eylemin faydalı olması adına yapılabilecekler nelerdir?”, “Bu eylemin uzak gelecekte bulunacağı katkılar nelerdir?” vb. pek çok sorunun yanıtı aranabilir.

Yeşil Şapka

Üretkenliğin rengine sahip olup yaratıcı düşünmeyi temsil eder. Yeşil şapkayı takan ekip üyesi, eski düşüncelerden uzak durarak yüzünü yeniliklere dönmeli, olasılıkları keşfetmeli, olaylara/durumlara yenilikçi bakış açısıyla yaklaşarak çözüm kurallarını esnek hâle getirmelidir. Beyin fırtınası yapılmasına olanak sunan bu şapka takıldığında ortaya atılan fikir ya da öneriler yargılanmamalı, eleştirilmemelidir. “Alternatif çözümler neler olabilir?”, “Yapılan işi farklı şekilde ortaya koymanın yolu var mı?” ve “Sorunun tespitinde farklı hangi bakış açıları benimsenebilir?”, yeşil şapka takıldığında yanıtları aranacak sorulara örnek olarak verilebilir.

Mavi Şapka

Serinkanlılığın rengine sahip olup düşünmeyi düşünmeyi temsil eder. Mavi şapkayı takan ekip üyesi, diğer şapkaların kullanımında görev alır, düşünce süreçlerinin organize ve kontrol edilmesine (yani, şapkaların doğru kullanılmasına) odaklanır. Durum ya da olayları serinkanlı bir şekilde yaklaşarak çözüme ulaştırmada kullanılan mavi şapkayı takan kişinin gündem, kural, hedef ve görev gibi kaideleri koruyup yönetmesi; düşünme etkinliğinin verimli bir şekilde geçmesini sağlaması; gidişata yön verecek doğru soruları sorması; ortaya konan fikirleri derleyerek eylem planı oluşturması beklenir. “İlgili problem ne şekilde tanımlanabilir?”, “Hedefler nelerdir?”, “Ulaşılmak istenen sonuç nedir?”, “İlerleyebilmek için kullanılması gereken yöntem hangisidir?” vb. sorular, mavi şapka takıldığında sorulabilir.

Kaynaklar:

https://www.toolshero.com/decision-making/six-thinking-hats-de-bono/

https://www.lucidchart.com/blog/about-the-six-thinking-hats-technique 
Size ulaşmamız için aşağıdaki formu doldurun.


bir yorum bırakın