Dirençleri Yakından Tanıyalım!

Direncin kelime anlamı, bir şeye karşı gösterilen zorluktur. Devre elemanı olan dirençte devrede akıma karşı bir zorluk göstererek akım sınırlaması yapar. Elektrik enerjisi direnç üzerinde ısıya dönüşerek harcanır.

Direncin birimi ”Ohm” ‘dur. Ohm ‘un ast katları; pikoohm, nanoohm, mikroohm, miliohm, üst katları ise; kiloohm, megaohm ve gigaohm ‘dur.

Kullanım Amacı
  • Devreden geçen akımı sınırlayarak belli bir değerde tutmak,
  • Devrenin besleme gerilimini bölüp küçülterek diğer elemanların çalışmasını sağlamak,
  • Hassas devre elemanlarının yüksek akımdan zarar görmesini engellemek,
  • Yük (alıcı) görevi yapmak gibi amaçlarla kullanılır.
Yapıldıkları Maddeye Göre Direnç Çeşitleri
  1. Karbon Karışımlı Dirençler;

Bu tip dirençler toz halindeki karbonun dolgu maddesi ve reçineli tutkal ile karışımından üretilir. Karbon dirençler tolerans oranları yüksek olan ve değerleri direnç eskidikçe değişebilen dirençlerdir.

Karbon dirençler büyük değerli dirençlerin yapılmasına uygundur. Karbon dirençler küçük akımlı devrelerde kullanılır ve güçleri 1/10 W ile 5 W arasında değişmektedir. Karbon dirençlerin değerleri renk koduyla kodlanmıştır

  1. Film Dirençler (İnce Tabakalı Dirençler);

Film dirençler elektrik akımına karşı direnç gösteren bir maddenin, seramik bir çubuğun etrafına kaplanmasıyla elde edilen dirençlerdir. Film dirençlerin; karbon film dirençler, metal film dirençler, metal oksit film dirençler, metal cam karışımı film dirençler ve cermet (seramik-metal) film dirençler gibi çeşitleri bulunmaktadır.

Film dirençlerin tolerans (hata) oranları %1-2 gibi çok küçük değerlerdir. Düşük tolerans değerleri ve yük altındaki yüksek kararlılıkları nedeniyle film dirençler hassas yapılı elektronik devrelerde sıklıkla tercih edilir.

  1. Tel Sarımlı (Taş) Dirençler;

Taş dirençler; krom-nikel, nikel-gümüş, konstantan, tungsten, manganin vb. Maddelerden üretilmiş tellerin porselen, bakalit, amyant gibi ısıya dayanıklı olan bir madde üzerine sarılması ile üretilen dirençlerdir. Taş dirençler büyük güçlüdürler, bu nedenle de yüksek akım çeken devrelerde kullanılmaları uygundur. Aynı sebepten dolayı taş dirençlerin yaydıkları ısı da yüksek olacağından devre üzerinde bu tip dirençlerin yakınına elektrolitik kondansatör, diyot, transistör, entegre vb. ısıdan çabuk etkilenen elemanlar monte edilmemelidir.

Taş dirençler küçük değerli dirençlerin yapılması için uygundur. Taş dirençlerin değerleri gövdelerinde yazılıdır ve güçleri  2 W ile 225 W arasındadır.

Direnç Bağlantı Türleri
1.Paralel Bağlantı
Paralel bağlantı formülü

2.Seri Bağlantı

Seri bağlantı formülü

İşlemler yapılmadan önce tüm değerler aynı yani ohm, Kohm veya Mohm cinsine dönüştürülmelidir.


Yenilikçi yaklaşımlarla düzenlediğimiz Teknoloji Kampı ile dersleriniz çağa ayak uydursun!

Direnç Okuma

Piyasada 4, 5 veya 6 bantlı dirençlerle karşılaşabilirsiniz. Bir direncin 4 bantlı olması, üzerinde 4 adet renkli şerit olduğu; 5 bantlı olması ise 5 adet renkli şerit olduğu anlamına gelir. Direnç özelliklerinin bantlardaki renklerle ifade edilmesine renk kodu denir. Detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

Bir direncin renk kodundan,

  • direnç değerini,
  • toleransını (sapma oranını) ve
  • sıcaklığa olan duyarlılığını (sadece 6 bantlı dirençler için) anlayabilirsiniz.

Buradan direnç değerlerini ölçebilirsiniz.

Kaynak: http://www.robotiksistem.com/direnc_nedir_direnc_cesitleri.html

http://www.bilimteknik.tubitak.gov.tr/sites/default/files/gelisim/elektronik/resistor.html

Yorum yap